Bracia Polscy powracają do Lusławic. XVI-wieczny Lamus odzyskał blask za 4 miliony złotych

Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach otworzyło nowy rozdział w swojej historii. Dzięki kompleksowej renowacji najstarszego zabytku w zespole dworsko-parkowym – XVI-wiecznego Lamusa – melomani i turyści mogą już podziwiać stałą wystawę poświęconą wolności myśli Braci Polskich.

Perła architektury ariańskiej uratowana

Lusławicki Lamus to obiekt wyjątkowy w skali kraju. Uważany za jeden z najważniejszych zabytków związanych z ruchem socynian (arian), przez lata czekał na gruntowną odnowę. Inwestycja, zrealizowana w latach 2024–2025, pochłonęła łącznie ponad 4 miliony złotych.

Fundamentem finansowym projektu było dofinansowanie z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków w wysokości ponad 2,35 mln zł. Znaczące wsparcie przekazało również Województwo Małopolskie (ponad 300 tys. zł) oraz Fundacja Most the Most (1 mln zł), która doceniła obiekt w konkursie „Nasz Zabytek”.

Wolność myśli zamknięta w murach

Nowa wystawa stała – „Lamus w Lusławicach. Bracia Polscy – wolność myśli w XVI i XVII wieku” – mieści się w profesjonalnie przygotowanej sali wystawienniczej odrestaurowanego obiektu. Ekspozycja pozwala zgłębić historię socynian, którzy właśnie w tej niewielkiej wsi nad Dunajcem prowadzili swoją działalność drukarską i teologiczną.

Odwiedzający mogą zobaczyć:

• Unikatowe archiwalia i starodruki z prywatnej kolekcji Dariusza Ciepieli.

• Pisma ariańskie, które przed wiekami szerzyły idee pacyfizmu, racjonalizmu i równości społecznej.

• Historię miejsca, które Krzysztof Penderecki otaczał szczególną opieką, gromadząc literaturę dotyczącą reformacji.

Nowe funkcje kulturalne

Dzięki renowacji Lamus przestał być jedynie niemym świadkiem historii, a stał się żywą przestrzenią kultury. Oprócz funkcji muzealnych, obiekt będzie gościł kameralne wydarzenia artystyczne, stanowiąc idealne uzupełnienie oferty koncertowej Europejskiego Centrum Muzyki.

– „Jeden z klejnotów tutejszego zespołu dworsko-parkowego odzyskał swój dawny blask. Lamus może stać się przestrzenią dla muzealnych ekspozycji oraz kameralnych wydarzeń kulturalnych” – podkreśliła Iwona Gibas z Zarządu Województwa Małopolskiego podczas uroczystego otwarcia.

Lusławice, kojarzone dotychczas głównie z dziedzictwem wybitnego Kompozytora, zyskują silny magnes dla miłośników historii i architektury, łącząc pamięć o dawnym arianizmie z nowoczesną edukacją muzyczną.